De vier Romeinse pasta's
De Romeinen spreken over hun pasta's vaak als over één familie. Alle zijn gebaseerd op pecorino romano, een schapenkaas met beschermde herkomstbenaming (DOP), en geen enkele bevat room of boter. Ze zijn het best te begrijpen in deze volgorde:
- Cacio e pepe: geraspte pecorino, zwarte peper en wat zetmeelrijk kookwater, gemengd tot een gladde saus. De eenvoudigste en de moeilijkste om goed te maken.
- Gricia: cacio e pepe waaraan guanciale wordt toegevoegd, de gezouten en gedroogde varkenswang, gebakken tot hij knapperig is.
- Amatriciana: gricia met tomaat. Ze komt uit Amatrice, in de bergen van het noorden van Lazio, en het traditionele recept is sinds 2020 in Europa beschermd: guanciale, pecorino, tomaat, zonder ui en zonder buikspek.
- Carbonara: gricia met eieren, of alleen eigeel, buiten het vuur gebonden met de pecorino en de peper. Een Romeinse carbonara bevat geen room en geen gerookt spek. 6 april is in Italië trouwens 'Carbonara Day'.
De pastavormen verschillen per trattoria: spaghetti, tonnarelli (vierkante spaghetti), rigatoni, mezze maniche of bucatini, de klassieke keuze voor amatriciana. In een buurttrattoria kost een bord cacio e pepe meestal tussen 9 € en 15 €.
Vleesgerechten en het quinto quarto
Het quinto quarto, het 'vijfde kwart', is alles wat van een dier overblijft nadat de vier kwarten edel vlees zijn verkocht: staart, pens, orgaanvlees. In Testaccio kregen de arbeiders van het gemeentelijke slachthuis, eind 19e eeuw gebouwd en in 1975 gesloten, een deel van hun loon in zulke stukken, die ze lieten bereiden in de osterie van de wijk. Deze recepten zijn klassiekers geworden:
- Coda alla vaccinara: ossenstaart, langzaam gestoofd in een tomatensaus met selderij.
- Trippa alla romana: pens gekookt in tomaat, geserveerd met mentuccia, de Romeinse wilde munt, en pecorino.
- Rigatoni con la pajata: pasta met tomatensaus en darm van melkkalf. In 2001 verboden tijdens de gekkekoeienziekte, is het oorspronkelijke recept sinds 2015 weer toegestaan.
Voor wie van orgaanvlees afkerig is, biedt de Romeinse kaart ook abbacchio, melklam uit Lazio (met beschermde geografische aanduiding), gegrild als koteletjes 'a scottadito' of in de oven gebraden met aardappelen, en saltimbocca alla romana, een dunne kalfsschnitzel met rauwe ham en salie, gegaard in witte wijn.
Seizoensgroenten: artisjokken en puntarelle
De groentetelers van Lazio leveren de groenten die bij elke maaltijd horen, en veel gerechten vind je alleen in hun seizoen.
- De carciofo romanesco: een grote, ronde artisjok zonder stekels, met beschermde geografische aanduiding. De oogst loopt van januari tot mei, met het beste moment van maart tot eind april. Hij wordt gegeten alla romana, zachtjes gegaard in olie en water met knoflook, munt en peterselie, of alla giudia, tweemaal gefrituurd op Joods-Romeinse wijze, zoals onze gids over het Joodse getto van Rome vertelt.
- Puntarelle: de scheuten van een soort witlof, in dunne reepjes gesneden en rauw geserveerd met een saus van ansjovis, knoflook, olie en azijn, van eind najaar tot de lente.
- Cicoria ripassata: wilde cichorei, geblancheerd en daarna in de pan gebakken met knoflook en peper.
- Fiori di zucca: courgettebloemen gevuld met mozzarella en ansjovis en daarna gefrituurd, vooral in de lente en zomer.
- Fave e pecorino: op 1 mei picknicken de Romeinen op het platteland met rauwe tuinbonen en pecorino.
Streetfood: supplì, pizza en trapizzino

In Rome eet je ook staand, aan de toonbank van een frituur of een bakkerij.
- De supplì: een kroket van rijst gekookt in een vleestomatensaus, met een hart van mozzarella, gepaneerd en gefrituurd. Hij heet 'supplì al telefono' omdat de kaas een draad vormt, als een telefoonsnoer, als je hem doormidden snijdt. Reken meestal op 1,50 € tot 3 € per stuk.
- Pizza al taglio: gebakken op grote platen en per gewicht verkocht. Hoe dat werkt, staat in onze gids over Rome met een klein budget.
- Pizza bianca: in de buurtbakkerijen een platbrood met alleen olie en zout, dat de Romeinen vaak beleggen met mortadella. Pizza rossa is de variant met tomaat.
- De trapizzino: een driehoek pizzadeeg die als een zakje wordt opengesneden en gevuld met een stoofgerecht (kip alla cacciatora, gehaktballetjes, pens). Hij werd in 2008 in Testaccio bedacht door pizzabakker Stefano Callegari.
- Porchetta: varkensbraadstuk met kruiden uit Ariccia, in de Castelli Romani, geserveerd als broodje.
- Filetti di baccalà: gefrituurde plakken gezouten kabeljauw in beslag, een specialiteit van de frituurtenten in het centrum.
De ronde pizza van 's avonds, in een pizzeria, onderscheidt zich van die van Napels door een zeer dun en krokant deeg.
Zoetigheden: maritozzo, ijs en crostata

- De maritozzo: een opengesneden brioche gevuld met een dikke laag slagroom, om het hele jaar bij het ontbijt met een koffie te nemen.
- Crostata di ricotta e visciole: een taart van ricotta en zure kersen, afgedekt met deeg, uit de Joods-Romeinse traditie. Banketbakkerij Boccione, in de Via del Portico d'Ottavia, maakt hem sinds de 19e eeuw.
- Bignè di San Giuseppe: gefrituurde soesjes gevuld met banketbakkersroom, verkocht van carnaval tot 19 maart, vaderdag in Italië.
- Gelato: kies ijssalons waar de bakken afgedekt zijn en de kleuren natuurlijk blijven (een bruingroene pistache in plaats van felgroen).
- Grattachecca: in de zomer schaven kiosken op de Tiberkades met de hand een blok ijs en overgieten het met siroop en fruit. De bekendste, Sora Mirella, staat aan de Lungotevere degli Anguillara, bij de Pons Cestius.
Qua drank komt de witte wijn uit de streek uit de Castelli Romani, ten zuidoosten van Rome, te beginnen met de Frascati, een van de eerste herkomstbenamingen van Italië (1966). De gebruiken rond koffie, aan de bar of aan tafel, staan in onze gids betalen in Rome.
De kalender van de Romeinen
Een oud Romeins gezegde bepaalt het menu aan het eind van de week: 'giovedì gnocchi, venerdì pesce, sabato trippa'. Op donderdag serveren de traditionele trattoria's aardappelgnocchi, vaak met tomatensaus. Op vrijdag, een vastendag in de katholieke traditie, staat vis op het menu, met name gezouten kabeljauw (baccalà), of pasta met kikkererwten. Op zaterdag, de dag waarop vroeger het vee werd geslacht, staat pens op het menu. Veel trattoria's volgen dit ritme nog: kijk op het schoolbord van de dag.
Waar proeven: markten en wijken

Markten zijn de beste plek om in korte tijd veel te proeven, met streetfoodtoonbanken tussen de groente- en fruitkramen.
- Nieuwe markt van Testaccio: Via Lorenzo Ghiberti, in een moderne hal, metro Piramide (lijn B). Maandag tot en met zaterdag van 7:00 tot 15:30, zondag gesloten. Verschillende kramen serveren er broodjes en Romeinse gerechten.
- Markt van Trionfale: Via Andrea Doria 41, 10 minuten lopen van de Vaticaanse Musea, metro Ottaviano of Cipro (lijn A). Meer dan 270 kramen. Maandag, woensdag, donderdag en zaterdag van 7:00 tot 14:00, dinsdag en vrijdag van 7:00 tot 19:00, zondag gesloten.
- Campo de' Fiori: de meest centrale markt, maandag tot en met zaterdag 's ochtends, tegenwoordig gericht op bezoekers.
- Markt Campagna Amica van de Circo Massimo: Via di San Teodoro 74, bij de Bocca della Verità, waar de producenten uit Lazio zelf hun producten verkopen, op zaterdag en zondag van 8:00 tot 15:00.
- Mercato Centrale Roma: in station Termini, Via Giovanni Giolitti 36, een hal met toonbanken die elke dag open is van 7:30 tot 23:30, handig bij aankomst of voor een trein.
Om rustig in een trattoria te zitten staan drie wijken bekend om hun Romeinse keuken: Testaccio, de bakermat van het quinto quarto; Trastevere, waar de steegjes vol trattoria's en pizzeria's zitten; en de wijk Monti, bij het Colosseum. Het getto is het adres voor gefrituurde artisjokken en de Joods-Romeinse keuken. 's Avonds loopt de Romeinse keuken over in de aperitief en het uitgaansleven uit onze gids Rome 's nachts.
Wees in de straten bij de grote monumenten op je hoede voor menukaarten zonder prijzen en voor menu's in tien talen met foto's: de meest voorkomende valkuilen staan in onze gids over oplichting in Rome.
Samenvatting: wat eten en wanneer
| Gerecht | Wat het is | Wanneer | Waar te vinden |
|---|---|---|---|
| Cacio e pepe, gricia | Pasta met pecorino en peper, met of zonder guanciale | Het hele jaar | Trattoria's |
| Amatriciana, carbonara | Pasta met guanciale, tomaat of ei | Het hele jaar | Trattoria's |
| Coda alla vaccinara | Ossenstaart gestoofd in tomaat | Het hele jaar | Trattoria's in Testaccio |
| Trippa alla romana | Pens in tomaat, munt en pecorino | Op zaterdag | Traditionele trattoria's |
| Gnocchi | Aardappelgnocchi | Op donderdag | Traditionele trattoria's |
| Carciofi alla romana of alla giudia | Gesmoorde of gefrituurde artisjok | Januari tot mei | Trattoria's, getto |
| Puntarelle | Rauwe witlof met ansjovis | Eind najaar tot lente | Trattoria's |
| Supplì | Gefrituurde rijstkroket met mozzarella | Het hele jaar | Frituurtenten, pizzeria's, markten |
| Pizza al taglio, pizza bianca | Pizza op plaat, per gewicht verkocht | Het hele jaar | Bakkerijen, toonbanken |
| Maritozzo | Brioche met slagroom | Het hele jaar, bij het ontbijt | Bars, banketbakkerijen |
| Bignè di San Giuseppe | Gefrituurde soesjes met room | Tot 19 maart | Banketbakkerijen |
| Grattachecca | Geschaafd ijs met siroop | In de zomer | Kiosken op de Tiberkades |
Marktopeningstijden en indicatieve prijzen van oktober 2026.
Verder lezen
Om de rekening zonder verrassingen te betalen (coperto, servizio, fooi), lees je onze gids betalen in Rome. Goed eten zonder veel uit te geven vind je in Rome met een klein budget, en om een maaltijd op de markt in je programma te plaatsen, in onze route Rome in 3 dagen. Lees ook: Pizza in Rome, De beste ijssalons van Rome, Waar je Romeinse keuken eet.






