Bernini en Borromini in het kort
Bernini (1598-1680) is de beeldhouwer van de pausen: hij modelleerde het decor van de Sint-Pieter, van fonteinen en paleizen, en hij wist emotie door marmer te laten spreken. Borromini (1599-1667) is zijn tijdgenoot en rivaal: strenger in zijn leven, gedurfder in zijn plattegronden, hij componeert met bochten, ovalen en zenitaal licht. De Romeinse barok is de ontmoeting van deze twee manieren, in dienst van het pausdom van de Contrareformatie.
Voor een reiziger is de hoofdzaak eenvoudig: Bernini bekijk je om de enscenering, Borromini om de ruimte. Beide komen samen in dezelfde wijk, bij het Quirinaal, waar de kerken klein en gratis zijn.
De werken van Bernini die je moet zien
De Extase van de heilige Teresa
Dit is na de Sint-Pieter het beroemdste werk van de beeldhouwer in Rome. In de Cornarokapel van de kerk Santa Maria della Vittoria wordt de heilige door een engel in het hart getroffen, voor gouden stralen; aan de zijkanten volgt de familie van de opdrachtgever het tafereel vanuit gebeeldhouwde loges. De kerk is elke dag open, in twee blokken, ochtend en middag; de toegang is gratis.
De Sint-Pieter en zijn plein
De Sint-Pietersbasiliek is het werk van Bernini: het grote bronzen baldakijn boven het hoofdaltaar en de ovale zuilengalerij rond het plein, twee open armen naar de menigte. Ga de basiliek binnen voor het baldakijn; het plein is vrij te bezoeken.
De Piazza Navona en de Fontein van de Vier Rivieren
In het midden van de Piazza Navona combineert de Fontein van de Vier Rivieren (1651) een obelisk en vier figuren die de grote rivieren van de vier toen bekende continenten voorstellen. Direct ernaast toont de kerk Sant'Agnese in Agone de gevel van Borromini, tegenover de fontein van Bernini: de rivaliteit zie je in één oogopslag.
De Galleria Borghese
De Galleria Borghese bewaart de vroege beelden van Bernini, zoals Apollo en Daphne en de Roof van Proserpina, van verbluffend realisme. Het bezoek gaat op reservering, met een tijdslot: reserveer vóór je vertrek.
De olifant van de Minerva
Voor Santa Maria sopra Minerva draagt een kleine marmeren olifant een obelisk, ontworpen door Bernini en in 1667 uitgehouwen door een van zijn leerlingen. Het is een van de charmantste curiositeiten van het centrum, op een steenworp van het Pantheon.
Borromini, architect van onmogelijke plattegronden
San Carlino
Dit is het meesterwerk van Borromini, met de gevel voltooid in 1665-1667. Binnen in San Carlo alle Quattro Fontane rust een ovale koepel met geometrische kassetten op een plattegrond van bochten. De toegang is gratis, maar de kerk is piepklein en maar enkele uren open; op zaterdag is ze gesloten.
De trappen van het Palazzo Barberini
In het Palazzo Barberini werkten de twee rivalen: links de vierkante trap van Bernini, rechts de ovale wenteltrap die aan Borromini wordt toegeschreven. Het is een van de weinige plekken waar je hun twee stijlen op dezelfde plek vergelijkt. Het ticket dekt ook de schilderijengalerij, met het plafond van Pietro da Cortona.
Het perspectief van het Palazzo Spada
In de Galleria Spada is de perspectiefgalerij die Borromini ontwierp een optisch spel: ze lijkt tientallen meters lang, terwijl ze veel korter is.
Sant'Ivo alla Sapienza
Bij de Piazza Navona wordt de kerk Sant'Ivo alla Sapienza van Borromini bekroond door een spiraalvormige toren. Het interieur is slechts op bepaalde uren open: controleer de openingstijden voordat je erheen gaat.
Een wandelroute: een halve dag tussen het Quirinaal en Navona
- Ochtend: Santa Maria della Vittoria (10 minuten van Termini of metro Repubblica), daarna San Carlo alle Quattro Fontane, op 10 minuten lopen. Houd je aan de openingstijden van deze twee kerken.
- Eind van de ochtend: Palazzo Barberini, een paar minuten verder, voor de trappen en de schilderijen; reken op twee uur.
- Middag: Trevifontein en Pantheon, daarna de Piazza Navona en Sant'Agnese, voor de vergelijking tussen Bernini en Borromini.
Indien nodig beschrijft ons artikel over de wijk Trevi en Quirinaal de straten tussen deze stops.
Overzichtstabel
| Plek | Kunstenaar | Wat je er ziet | Toegang |
|---|---|---|---|
| Santa Maria della Vittoria | Bernini | Extase van de heilige Teresa | Gratis |
| San Carlo alle Quattro Fontane | Borromini | Ovale koepel, kloosterhof | Gratis |
| Palazzo Barberini | Bernini en Borromini | Twee trappen | Betaald |
| Piazza Navona | Bernini en Borromini | Fontein van de Vier Rivieren; gevel van Sant'Agnese | Vrij |
| Galleria Borghese | Bernini | Apollo en Daphne | Betaald, op reservering |
| Santa Maria sopra Minerva | Bernini | Olifant en obelisk | Vrij (buitenkant) |
| Galleria Spada | Borromini | Perspectief | Betaald |
Verder lezen
Voor de gratis kerken die je in dezelfde ochtend kunt zien, raadpleeg onze gids over gratis activiteiten in Rome. Om je dagen te organiseren, lees Rome in 3 dagen en vervoer in Rome.
